Υπάρχουν ημέρες στο σχολικό ημερολόγιο που δεν έρχονται απλώς για να τιμηθούν, αλλά για να μας σταματήσουν για λίγο. Να μας αναγκάσουν να κοιτάξουμε πιο προσεκτικά. Να ακούσουμε πίσω από τις λέξεις, πίσω από τις φωνές, πίσω ακόμη και από τις σιωπές των παιδιών.

Η 6η Μαρτίου, ημέρα αφιερωμένη στην καταπολέμηση της σχολικής βίας και του εκφοβισμού, είναι μία από αυτές τις ημέρες.

Στο σχολείο μας, η πρωτοβουλία των παιδιών της ΣΤ΄ τάξης να δημιουργήσουν φυλλάδια, εικόνες και μηνύματα ενάντια στη σχολική βία δεν ήταν απλώς μια συμβολική δράση. Ήταν μια πράξη ουσίας. Μια μικρή αλλά φωτεινή υπενθύμιση ότι τα παιδιά, όταν τους δίνεται χώρος, ξέρουν να λένε τα πιο αληθινά πράγματα με καθαρότητα και θάρρος. Ξέρουν να θυμίζουν σε όλους μας ότι το σχολείο οφείλει να είναι τόπος ασφάλειας, αποδοχής, συνεργασίας και χαράς.

Κι όμως, όσο κι αν θέλουμε να πιστεύουμε ότι ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα πρόβλημα που «ανήκει» μόνο στο σχολείο, η αλήθεια είναι πιο σύνθετη. Το παιδί δεν μεγαλώνει μόνο μέσα σε μια τάξη. Μεγαλώνει μέσα σε βλέμματα, σε τόνους φωνής, σε πρότυπα συμπεριφοράς, σε εικόνες που επαναλαμβάνονται καθημερινά. Μεγαλώνει μέσα σε έναν κόσμο ενηλίκων που άλλοτε διδάσκει τον σεβασμό και άλλοτε, συχνά άθελά του, τον αναιρεί.

Γιατί ο εκφοβισμός δεν αρχίζει πάντοτε από μια δυνατή φωνή στην αυλή. Μερικές φορές αρχίζει πολύ νωρίτερα: από την απαξίωση που περνά ως χιούμορ, από την ειρωνεία που βαφτίζεται εξυπνάδα, από την προσβολή που παρουσιάζεται ως αστείο, από τη σκληρότητα που συγχωρείται επειδή «έτσι είναι τα παιδιά».

Κι έτσι, σιγά σιγά, κάτι βαθιά πληγωτικό χάνει το αληθινό του όνομα και μεταμφιέζεται σε «πείραγμα», σε «παρεξήγηση», σε «πλακίτσα».

Μα το bullying ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΛΑΚΑ .

Δεν είναι αθώο όταν ένα παιδί σωπαίνει περισσότερο απ’ όσο συνήθιζε.
Δεν είναι αστείο όταν κάποιος γελά εις βάρος ενός άλλου παιδιού.
Δεν είναι παιχνίδι όταν μια ψυχή μικραίνει για να χωρέσει στον φόβο, στην ντροπή ή στην απόρριψη.

Κάθε λέξη που πληγώνει, κάθε επανάληψη που απομονώνει, κάθε συμπεριφορά που ταπεινώνει αφήνει αποτύπωμα. Και στην παιδική ηλικία τα αποτυπώματα αυτά δεν είναι ποτέ μικρά. Μπορεί να μη φαίνονται αμέσως, αλλά μένουν. Στην αυτοεικόνα, στη σχέση με τους άλλους, στην εμπιστοσύνη, στη χαρά της συμμετοχής, ακόμη και στον τρόπο που ένα παιδί μαθαίνει να κατοικεί τον εαυτό του.

Γι’ αυτό και η αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού δεν μπορεί να εξαντλείται σε μία ημέρα μνήμης ούτε σε ένα σύνθημα. Χρειάζεται καθημερινή καλλιέργεια. Χρειάζεται να μαθαίνουμε στα παιδιά όχι μόνο να μη χτυπούν με τα χέρια, αλλά και να μη χτυπούν με τις λέξεις. Να μη γελούν με την αδυναμία του άλλου. Να μη θεωρούν δύναμη την επιβολή. Να καταλαβαίνουν πως η αληθινή δύναμη βρίσκεται στην ενσυναίσθηση, στην αυτοσυγκράτηση, στη γενναιοδωρία της καρδιάς.

Και μαζί με αυτά, χρειάζεται και κάτι ακόμη: οι μεγάλοι να σταθούμε αντάξιοι του μαθήματος που ζητούμε από τα παιδιά να μάθουν. Να μιλάμε με σεβασμό, να ακούμε χωρίς βιασύνη, να διορθώνουμε χωρίς ταπείνωση, να δίνουμε χώρο στη διαφορετικότητα χωρίς φόβο. Γιατί τα παιδιά δεν εκπαιδεύονται μόνο από όσα τους λέμε. Παιδεύονται, κυρίως, από όσα τους δείχνουμε.

Ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων στέκεται με εκτίμηση δίπλα σε κάθε προσπάθεια του σχολείου που ανοίγει τέτοιους δρόμους σκέψης και ευαισθητοποίησης. Ιδιαίτερα όταν η φωνή δίνεται στα ίδια τα παιδιά, το μήνυμα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα, γιατί γίνεται αυθεντικό, άμεσο και αληθινό. Η δράση της ΣΤ΄ τάξης μάς θύμισε ότι η πρόληψη δεν ξεκινά από τον φόβο, αλλά από τη συμμετοχή· όχι από την τιμωρία, αλλά από την παιδεία· όχι από τη σιωπή, αλλά από τον διάλογο.

Ας κρατήσουμε, λοιπόν, αυτή τη μέρα όχι μόνο ως μια υπενθύμιση ενός δύσκολου φαινομένου, αλλά ως μια ευκαιρία να γίνουμε όλοι πιο προσεκτικοί απέναντι στις λέξεις, στις στάσεις και στα παραδείγματα που προσφέρουμε στα παιδιά μας.

Γιατί ένα σχολείο χωρίς φόβο δεν χτίζεται μόνο με κανόνες.
Χτίζεται με σχέσεις.
Με εμπιστοσύνη.
Με άγρυπνη φροντίδα.
Με σεβασμό που δεν διδάσκεται μόνο ως έννοια, αλλά βιώνεται ως καθημερινή πράξη.

Και τότε, ίσως, τα παιδιά να μη χρειάζεται απλώς να μαθαίνουν πως ο εκφοβισμός είναι λάθος.
Ίσως να μεγαλώνουν μέσα σε έναν κόσμο που δεν τους τον μαθαίνει ποτέ ως φυσιολογικό.